حسين مير حيدر
396
معارف گياهى ( فارسى )
نيز مىنامند . اصولا افتيمون براى اشخاص پير و سالمند و همچنين مزاجهاى سوداوى نافع است و براى مزاجهاى گرم صفراوى خوب نيست . طبق نظر جالينوس حكيم اگر تا يك هفته هر روز 35 گرم ساقههاى نخى و گلهاى گياه را در شير تازه دوشيده شده بخيسانند و با 75 گرم سكنجبين مخلوط كرده و بخورند براى رفع سردردهاى سوداوى ، جنون ، ماليخوليا ، تشنجهاى امتلائى و خفقان مؤثر است . طبق نظر شيخ الرئيس ابو على سينا اگر 14 گرم گياه افتيمون را ساييده با قدرى عسل و كمى نمك بخورند مسهل خوبى براى سودا و بلغم است و به نظر بغدادى اگر قدرى سركه هم به موارد فوق اضافه شود ، اثرش بيشتر است . اگر 40 گرم تخم افتيمون را در كيسهء كتانى ريخته و بسته و آن را در 400 گرم سركه انگور به مدت يك شب در فضاى آزاد بگذارند كه خيس بخورد و روز بعد آن را فشرده و صاف شدهء آن را گرم كرده و با 75 گرم شربت بنفشه و 37 گرم شربت ورد و مكرّر ( شربت گل سرخ ) و 5 گرم روغن بادام شيرين مخلوط نموده و هربار 20 - 8 گرم بنوشند ، به عنوان مسهل سودا بسيار مؤثر است . بدون اينكه هيچ عوارض جانبى داشته باشد . شربت فوق براى ماليخوليا ، وسواس سوداوى نيز نافع است . در نسخهء ديگرى آمده است كه اگر 35 گرم مغز فلوس خيار شنبر نيز به تركيب فوق اضافه شود ، تأثير آن بيشتر و مفيدتر است . بايد توجه شود كه در تهيه جوشاندههاى افتيمون اصولا از جوشانيدن زياد آن بايد خوددارى شود و خيلى كم جوش داده شود زيرا جوش زياد خاصيت آن را كاهش مىدهد . نسخهء حكيم محمد باقر موسوى حكيمباشى شاه سليمان صفوى براى شربت ساده افتيمون : 180 گرم افتيمون سرخ مرغوب را در يك كيسه كتانى كرده در 6 كيلوگرم آب كه قبلا جوش آورده شده بيندازند بگذارند 3 - 2 جوش بخورد پس از آن ديك را پايين آورده آنقدر كيسه را مالش دهند تا عصاره و قدرت دارويى افتيمون كاملا داخل آب شود ، بعد كيسه را چلانيده كنار بگذارند و چهارصد گرم سركه كهنهء انگور و پنج كيلوگرم شكر سرخ داخل آن كرده بجوشانند تا قوام آيد . از اين شربت هربار تا 70 گرم بنوشند . براى اشخاصى كه ماليخوليا و وحشت دارند و براى بيمارىهاى سوداوى بسيار نافع است . دكتر شليمر در مورد خواص كشوت به نقل از تحفه مىنويسد كه عصارهء آن مخلوط با سكنجبين براى رفع اختلالات صفرا در بيمارى زرد يرقان بسيار مؤثر